Mijn visie op omgangskunde. 

Voor mij gaat omgangskunde over leren hoe je goed met anderen omgaat. Zoals de kennisbasis  zegt is communicatie de kern van interactie en een belangrijk middel binnen het vak
omgangskunde!(10voordeleraar, 2020) Dat klinkt misschien simpel, maar het is eigenlijk de basis van bijna alles wat we doen: samenwerken, vriendschappen opbouwen, omgaan met verschillen en leren van elkaar.

Als ik kijk naar mijn eigen socialisatie pad, zie ik hoe belangrijk dit is geweest in mijn leven. Al die ervaringen neem ik mee in hoe ik nu naar omgangskunde kijk.

Wat mij aanspreekt in Grondbeginselen der sociologie van Hugo de Jager, is dat hij uitlegt hoe mensen door socialisatie leren wat normaal is in een groep en hoe je je daaraan aanpast. Dat zie ik heel duidelijk terug in omgangskunde. In de praktijk merk ik ook dat ik hier zelf nog elke dag van leer. Soms loopt samenwerking soepel en voel je die fijne flow in een groep, maar soms gaat het stroef of bots je met elkaar. Juist die momenten leren mij hoe belangrijk communicatie, geduld en wederzijds respect zijn.

Als docent wil ik niet alleen kennis overbrengen, maar ook laten zien hoe belangrijk het is om bewust te worden van je eigen gedrag en de invloed die je hebt op anderen. Ik kijk daarom niet alleen naar cijfers of prestaties, maar vooral naar wie de leerling is: wat drijft jou, hoe reageer jij in moeilijke situaties en waar zit jouw kracht? Ik wil mijn leerlingen laten ervaren dat het oké is om fouten te maken, je mag er van leren of het meenemen op de weg die je gaat!

Voor mij persoonlijk is omgangskunde meer dan een vak; het is een levensles. Ik hoop dat leerlingen meenemen dat hoe we met elkaar omgaan net zo belangrijk is als wat we leren. Dat respect, vertrouwen en openheid de basis vormen van elke relatie of dat nu op school is, op het werk, in sport of in vriendschappen. En dat zij die waarden verder dragen in hun eigen leven, zodat zij op hun beurt anderen positief kunnen beïnvloeden.

Ook in de les van omgangskunde heb ik bewust gekozen voor de 3 foto's die hier naast staan afgebeeld. De poppetjes laten me zien dat iedereen anders is en dat het normaal is dat mensen andere gewoontes, ideeën en achtergronden hebben. De vuurtoren spreekt tot mij omdat het laat zien hoe belangrijk het is om elkaar steun te bieden en richting te geven op de weg die de leerlingen gaan. De handen op elkaar zijn voor mij een persoonlijk beeld dat laat zien dat je aandacht kunt hebben voor anderen en betrokken kunt zijn, ook als je niet letterlijk samenwerkt.

Deze kenmerken komen allemaal terug in mijn socialisatie. De drie thema's die ik belangrijk vindt is omzien naar elkaar zoals ik al zeg in mijn eigen socialisatie. Ook past het plaatje van de vuurtoren bij mijn socialisatie niet alleen omdat ik van Urk af kom maar ook omdat ik leerlingen probeer te helpen op de weg die zij gaan. Ontdekken wie jezelf bent en zelf wil worden lees je terug in mijn socialisatie. De reis die ik zelf heb gemaakt past ook bij mijn visie omgangskunde omdat de jongeren ook hun reis maken. 

“Door socialisatie leert ieder mens zijn plaats in de groep kennen, maar tegelijkertijd draagt ieder zijn eigen uniekheid bij aan het geheel” (De Jager, 2014)

Waarom deze zin aansluit bij mijn visie:

Deze woorden laten zien dat iedereen zijn eigen plek en uniekheid meebrengt in een groep. Zoals ik al schreef gaat voor mij  omgangskunde erom dat je verschillen ziet, respecteert en er samen van leert. Als docent wil ik dat leerlingen ervaren dat samenwerken niet altijd makkelijk is, maar dat juist in die momenten van uitdaging groei ontstaat. 

Omgangskunde: leren kiezen en deelnemen aan de maatschappij

Ik zie LOB binnen Omgangskunde als een belangrijk middel voor maatschappijvorming. Door leerlingen te begeleiden in het onderzoeken van wie zij zijn en welk beroep bij hen past, help ik hen inzicht te krijgen in hun eigen kwaliteiten, waarden en mogelijkheden. Ik vind het belangrijk dat leerlingen leren bewuste keuzes te maken en verantwoordelijkheid te nemen voor hun toekomst. Op deze manier draagt Omgangskunde er voor mij aan bij dat leerlingen zich ontwikkelen tot zelfbewuste en betrokken burgers die hun plek kunnen innemen binnen de maatschappij.

LOB

Deze vragen gebruik ik met de leerlingen. 

Beroepsvorming

In mijn visie draagt het vak Omgangskunde bij aan beroepsvorming doordat leerlingen inzicht krijgen in wie zij zijn, wat zij kunnen en welke waarden zij belangrijk vinden in hun toekomstige beroep.  Door middel van reflectie, LOB-lessen en gesprekken leren leerlingen vaardigheden zoals communiceren, samenwerken, omgaan met verantwoordelijkheid en het maken van bewuste keuzes. Deze vaardigheden zijn essentieel voor elke toekomstige beroepsbeoefenaar. Omgangskunde helpt leerlingen om een professionele houding te ontwikkelen en zich voor te bereiden op deelname aan de arbeidsmarkt en de maatschappij. Mijn leerlingen zijn nog wel jong maar we zijn hier dus wel mee bezig. Dit kan ook door samenwerken in groepjes. Ook voer ik mentor gesprekjes en hier hebben we ook wel eens gesprekken over bepaalde doelen en wie je daarbij kan helpen. 

Visie op het vakgebied omgangskunde en diversiteit:

Omgangskunde helpt leerlingen om beter samen te leven in een diverse maatschappij. Twee vormen van diversiteit die hierbij belangrijk zijn, zijn culturele diversiteit en sociale diversiteit. Culturele diversiteit gaat over verschillen in afkomst, cultuur, taal en gewoontes. Sociale diversiteit gaat over verschillen in thuissituatie, geld, opvoeding en kansen.

Ik vind dat omgangskunde hier positief aan bijdraagt door leerlingen te leren luisteren naar elkaar, hun mening te uiten en begrip te tonen voor verschillen. Door gesprekken, samenwerken en reflectie leren leerlingen respectvol met anderen om te gaan. Dit draagt bij aan meer begrip, minder vooroordelen en een veiligere samenleving (Biesta, 2021; SLO, 2020).

Verschillende culturen en hun kenmerken:

De Urker cultuur is een gemeenschap waarin tradities en religie een grote rol spelen. Dit weet ik omdat ik hier zelf natuurlijk ben geboren. Mensen kennen elkaar goed, helpen elkaar en hechten veel waarde aan hun geloof en gewoonten (Urck.nl, 2025; RD.nl, 2023).  Door omgangskunde wordt je hier bewuster van. Waarom doen bepaalde culturen dingen zoals ze doen? Ik heb ook gekeken naar de Marokkaanse cultuur die legt ook veel nadruk op familie, gastvrijheid en respect voor ouderen. Familiebanden zijn sterk en sociale relaties spelen een grote rol in het dagelijks leven (Jansen, 2025). Door omgangskunde leer ik ook te begrijpen hoe verschillende culturen best veel met elkaar gemeen kunnen hebben. 

Binnen het vakgebied omgangskunde is het belangrijk om inzicht te hebben in verschillende culturen en hoe deze van invloed zijn op de manier waarop mensen met elkaar omgaan. Nog twee voorbeelden van culturen zijn bijvoorbeeld:

Individualistische cultuur (bijvoorbeeld Nederland, VS)

Kenmerken: Mensen leggen de nadruk op persoonlijke vrijheid, eigen keuzes en zelfstandigheid. Succes wordt vaak gemeten aan persoonlijke prestaties. Hofstede (2011) beschrijft dat individualistische culturen waarde hechten aan persoonlijke verantwoordelijkheid en autonomie. Bijdrage van omgangskunde: Omgangskunde kan helpen door mensen bewust te maken van het belang van samenwerking en sociale betrokkenheid, waardoor conflicten in werk of school beter worden voorkomen. Collectivistische cultuur (bijvoorbeeld Japan, China)

  • Kenmerken:Mensen hechten veel waarde aan de groep (familie, werk, gemeenschap). Beslissingen worden vaak in overleg genomen en harmonie is belangrijk. Trompenaars & Hampden-Turner (2012) leggen uit dat collectivistische culturen harmonie en groepscohesie boven individuele belangen stellen.
  • Bijdrage van omgangskunde:Omgangskunde kan helpen door mensen te leren hoe ze rekening kunnen houden met groepswaarden, bijvoorbeeld bij samenwerking of communicatie, zodat wederzijds begrip wordt bevorderd.

Conclusie / maatschappelijke relevantie
Door kennis van verschillende culturen kunnen professionals in omgangskunde beter adviseren over communicatie, samenwerking en conflictoplossing. Op die manier draagt het vakgebied positief bij aan de maatschappij, bijvoorbeeld door misverstanden te voorkomen en respect tussen mensen uit verschillende achtergronden te vergroten. 

Ik wil hier graag in groeien in de loop van de jaren om meer culturen te ontdekken en te begrijpen. 

Visie op het vakgebied omgangskunde en diversiteit:

Zoals je in mijn visie kon lezen vindt ik op het vakgebied omgangskunde staat respectvol omgaan met jezelf en anderen centraal. Omgangskunde helpt leerlingen om beter samen te leven in een diverse maatschappij. Twee vormen van diversiteit die hierbij belangrijk zijn, zijn culturele diversiteit en sociale diversiteit. Culturele diversiteit gaat over verschillen in afkomst, cultuur, taal en gewoontes. Sociale diversiteit gaat over verschillen in thuissituatie, geld, opvoeding en kansen.

Ik vind dat omgangskunde hier positief aan bijdraagt door leerlingen te leren luisteren naar elkaar, hun mening te uiten en begrip te tonen voor verschillen. Door gesprekken, samenwerken en reflectie leren leerlingen respectvol met anderen om te gaan. Dit draagt bij aan meer begrip, minder vooroordelen en een veiligere samenleving (Biesta, 2021; SLO, 2020).

Door middel van reflectie, LOB-lessen en gesprekken leren leerlingen vaardigheden zoals communiceren, samenwerken, omgaan met verantwoordelijkheid en het maken van bewuste keuzes. Deze vaardigheden zijn essentieel voor elke toekomstige beroepsbeoefenaar. Omgangskunde helpt leerlingen om een professionele houding te ontwikkelen en zich voor te bereiden op deelname aan de arbeidsmarkt en de maatschappij. Mijn leerlingen zijn nog wel jong maar we zijn hier dus wel mee bezig. Dit kan ook door samenwerken in groepjes. Ook voer ik mentor gesprekjes en hier hebben we ook wel eens gesprekken over bepaalde doelen en wie je daarbij kan helpen.