Wetenschap achter mijn socialisatie:
Op deze pagina duik ik in de wereld van de gedragswetenschappen en laat ik zien hoe theorieën en inzichten uit dit vakgebied ons helpen menselijk gedrag beter te begrijpen.
Psychologie
De psychologie onderzoekt hoe mensen denken, voelen en handelen in hun sociale omgeving. Daarbij gaat het niet alleen om wat er van binnen gebeurt zoals: emoties, motivatie en persoonlijkheid, maar ook om hoe invloeden van buitenaf, zoals opvoeding en cultuur, ons gedrag en onze identiteit vormen. Dat leerproces noemen we socialisatie: we nemen waarden, normen en gewoontes over van de mensen om ons heen (Wijsman & Molendijk, 2021).
Dit vormt de basis voor hoe we onszelf en anderen begrijpen.
Als ik naar mijn eigen leven kijk, zie ik dat ik een zorgzaam en verantwoordelijk persoon ben. Die eigenschappen bepalen voor een groot deel hoe ik met anderen omga. Ik vind het belangrijk dat mensen zich prettig voelen, dat er rust en duidelijkheid is. Thuis ben ik vaak degene die zorgt dat alles op rolletjes loopt: het huishouden, afspraken en het contact met familie. Als iemand in mijn omgeving ergens mee zit, wil ik graag helpen of een luisterend oor bieden. Het viel mij op dat ik dit tijdens de les van Matthea ook terugkreeg van mijn studiegenoten. In de bijgevoegde foto zijn de kwaliteiten te zien die zij mij als compliment hebben gegeven. Ik herken mijzelf hierin, met name in de eigenschappen zorgzaam en verantwoordelijk. Zoals ik al meerdere keren heb beschreven, is dit ook hoe ik mezelf zie, en het was bijzonder om te merken dat anderen ditzelfde beeld van mij hebben. Dit deed wel wat met mij, omdat het mij bevestiging gaf in mijn manier van werken en mijn houding binnen de groep. Daarnaast motiveerde het mij om deze kwaliteiten verder te blijven ontwikkelen en bewust in te zetten binnen mijn rol als toekomstig professional.
Volgens de persoonlijkheidspsychologie beïnvloeden zulke eigenschappen hoe we onze sociale rollen invullen (Wijsman & Molendijk, 2021). In mijn geval merk ik dat bijvoorbeeld op mijn werk of in mijn vriendenkring. Mensen zien mij vaak als iemand op wie ze kunnen rekenen. Soms betekent dat dat ik extra taken op mij neem of probeer conflicten op te lossen. Dat geeft mij voldoening, maar het kan ook vermoeiend zijn, omdat ik snel de neiging heb de verantwoordelijkheid te voelen voor anderen.
Daarnaast speelt zelfstandigheid een grote rol in mijn leven. Mijn man is visser en vaak weken van huis. Daardoor heb ik geleerd om mijn leven goed te organiseren. Ik plan vooruit, zorg dat alles geregeld is, en probeer de balans te houden tussen werk, gezin en rustmomenten.
Vanuit psychologisch perspectief kun je dit zien als een vorm van zelfregulatie en persoonlijke groei: ik heb geleerd mijn emoties en gedrag aan te passen aan veranderende situaties. In plaats van bij de pakken neer te zitten, zoek ik naar oplossingen en blijf ik vooruitkijken. Dat geeft me een gevoel van controle en trots. Ik heb geleerd dat zelfstandigheid niet betekent dat je alles alleen moet doen, maar dat je vertrouwen hebt in jezelf en weet dat je met uitdagingen kunt omgaan.
Bron:
Wijsman, E., & Molendijk, W. (2021). Psychologie en sociologie: basisboek. Noordhoff Uitgevers.
Sociologie
De sociologie richt zich op hoe mensen samenleven en hoe sociale structuren ons gedrag beïnvloeden, zoals gezin, school, geloof en cultuur.
Bron: De Jager, H., Mok, A. L., & Berkers, P. (2014). Grondbeginselen der sociologie (14e ed.). Noordhoff.
Mijn gezin en geloofsgemeenschap hebben een grote rol gespeeld in mijn socialisatie. Vanuit huis leerde ik normen en waarden zoals respect, trouw en omzien naar elkaar. In een gezin met vier meiden, waarvan mijn jongste zusje gehandicapt was, ontdekte ik al vroeg wat het betekent om zorg te dragen voor anderen. Dat heeft mij mede gevormd in mijn keuze voor het onderwijs. Ook mijn werkplek, De Quvier op de Pieter Zandt in Urk, heeft mij een duidelijke sociale rol gegeven: die van begeleider en coach van jongeren met o.a. autisme en ADHD.
Vanuit deze sociologische bril vind ik het belangrijk dat mijn leerlingen zich bewust worden van hun plek in de maatschappij. Daarom bespreek ik vaak samen met hen het nieuws. We kijken wat er gebeurt in de wereld, denken na over vragen als: Wat doet dit met ons? Waarom is dit belangrijk? en Welke rol hebben wij hierin? Op die manier leren zij dat ze onderdeel zijn van een groter geheel en dat hun stem ertoe doet.
Pedagogiek
De pedagogiek bestudeert opvoeding en onderwijs: hoe mensen zich ontwikkelen en welke begeleiding zij daarbij nodig hebben. Het gaat om de relatie tussen kind, opvoeder en omgeving.
Bron: Van Haaften, A. & Wilschut, A. (2018). Inleiding in de pedagogiek. Groningen: Noordhoff.
Voor mij is pedagogiek duidelijk zichtbaar in mijn werk op De Quvier. In mijn dagelijkse handelen bied ik leerlingen veiligheid en vertrouwen, maar daag ik hen tegelijkertijd uit om verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen gedrag en leerproces. Dit sluit aan bij de grondwetenschappelijke pedagogiek, waarin de relatie tussen opvoeder en kind centraal staat en waarin zowel zorg als ontwikkeling belangrijke uitgangspunten zijn (De Jager et al., 2014).
Ook binnen mijn lessen LOB (loopbaanoriëntatie en -begeleiding) is deze pedagogische houding zichtbaar, doordat ik leerlingen begeleid in het ontwikkelen van zelfinzicht, verantwoordelijkheid en toekomstgerichte keuzes, binnen een veilige en ondersteunende leeromgeving.
Conclusie
Door de lens van psychologie, sociologie en pedagogiek zie ik hoe mijn persoonlijke eigenschappen (zorgzaam, zelfstandig, verantwoordelijk), mijn sociale context (gezin, geloof, werk) en mijn opvoeding en opleiding samen hebben gevormd wie ik ben. Socialisatie is voor mij niet alleen iets wat ik heb ondergaan, maar ook iets wat ik dagelijks doorgeef aan de leerlingen waarmee ik werk. Ik wil hen leren dat ze niet alleen kennis moeten opdoen, maar ook kritisch en bewust in het leven mogen staan.